Burhanettin Duran, Türk sinemasında dindar tiplemelerin olumsuz temsiline dikkat çekti

Türk sineması tarihinde, özellikle Cumhuriyet'in ilk yıllarından 2000'li yıllara kadar uzanan dönemde, dindar ve din adamı karakterlerinin temsili, akademik çalışmalarda sıklıkla ele alındı.

Uzun yıllar 'dışlanmış din adamı' tiplemesiyle, sonrasında ise 'daraltılmış din adamı' yaklaşımıyla dindar figürler, genellikle gerici, yobaz, sahtekar, muskacı, kırsal veya üçkağıtçı karakterler olarak yansıtıldı.

DİNDAR TİPLEMELER OLUMSUZ ÖZELLİKLERLE ANLATILDI

Bu temsiller, modernleşme ve laikleşme süreçleriyle ilişkilendirilerek eleştirildi.

2000 sonrası Yeni Türk Sineması döneminde ise dindarlık, daha çok bir sosyal gerçeklik olarak ele alınmaya başladı ve karakterler çeşitlendirildi.

Ancak benzer örnekler de yer almaya devam etti.

İSTANBUL'DA TÜRK DİZİLERİ DEĞERLENDİRİLDİ

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından, İstanbul'da 'Türkiye Markasının Küresel Anlatısı: Türk Dizileri' programı düzenlendi.

Programın açılışında konuşan İletişim Başkanı Burhanettin Duran, konuya değindi.

"DİNDAR TİPLEMELER YILLARCA SAHTEKAR OLARAK SUNULDU"

Duran, konuşmasında "Türk sinemasında dindar tiplemeleri yıllarca sahtekar, kırsal veya yobaz bir karakter olarak sunuldu." diyerek konuya dikkat çekerken, günümüzde de benzer örneklerin görüldüğünü belirtti.

Duran, "Elbette bu tehlike geçmişte olduğu gibi bugün de karşımızda durmaktadır." sözlerini kullandı.

"BU MESELE ÇOK DAHA CİDDİ BİR HAL ALMAKTADIR"

Duran, konuşmasında ayrıca şu sözleri kullandı:

"Az evvel verdiğim örneklerde görüldüğü üzere, Batı dışı toplumlarla ilgili anlatılar söz konusu olduğunda bu mesele çok daha ciddi bir hal almaktadır.

Uzun yıllar boyunca Hollywood yapımlarında Orta Doğu ve zaman zaman Türkiye; tozlu sokakları, kaotik pazar yerleri, şiddet ve güvensizlikle resmedilmedi mi?

"BÖLGEMİZİN DOĞASI YILLARDIR SARI FİLTRE İLE EKRANA YANSITILIYOR"

Hatta bunun bugün bile ortadan kalktığını söyleyemeyiz.

Bölgemizin binlerce yıllık medeniyet birikimi, şehir hayatı, doğası yıllarca sarı filtre estetiğiyle ekrana yansıtılmaya devam ediyor.

"BU APAÇIK İNDİRGEMECİ BİR YAKLAŞIM"

Bu apaçık indirgemeci yaklaşım, başkasının kamerasından kendisine bakmaya alışmış sinemacılarımız, senaristlerimiz eliyle de ne yazık ki uzun zaman kendimize dönük olarak da bize yaşatıldı.

Türk sinemasında dindar tiplemeleri yıllarca sahtekar, kırsal veya yobaz bir karakter olarak sunuldu.

"BU TEHLİKE BUGÜN DE KARŞIMIZA ÇIKMAKTADIR"

Maalesef bizim hikayemizi başkaları anlattığında hem dünyaya hem de kendimize bakış açımız kadrajın sınırlarına hapsoluyor ve biz kendimizi o pencereden değerlendirmeye başlıyoruz.

Elbette bu tehlike geçmişte olduğu gibi bugün de karşımızda durmaktadır."

"MESELE HEGEMONYA KURMA MESELESİ DEĞİL"

Duran, Türk dizilerinin dünyadaki yükselişinin hiçbir zaman ‘bir hegemonya kurma’ meselesi olmadığını belirterek bunun daha ziyade Türkiye’nin kendi hikayesini üretme, dolaşıma sokma ve farklı toplumlarla buluşturma kapasitesinin ortaya konması olduğunu söyledi.

Bir Türk dizisinin Şam’dan Rabat’a, Belgrad’dan Santiago ve Johannesburg’a ulaştığında Türkiye’nin haritada görülen uzak bir ülke olmaktan çıktığını ifade eden Duran; İstanbul’un sokaklarının, Boğaz’ın, Anadolu’nun şehirlerinin, sofraların, aile ilişkilerinin, müziğin ve Türkçenin milyonlarca insanın gündelik hayatına girdiğini kaydetti.

"İNSANLIĞIN HİKAYESİ BİRKAÇ MERKEZİN KAMERASINA BIRAKILAMAZ"

Türkiye’nin dünyanın en büyük dizi ihracatçıları arasında ilk üçte yer aldığını belirten Duran, Türk yapımlarının 170’i aşkın ülkede bir milyarı aşan küresel izleyici kitlesine ulaştığını söyledi. 2000’li yılların başında yaklaşık 10 milyon dolar seviyesinde bulunan dizi ihracatının bugün 1 milyar doları aşan bir hacme ulaştığını aktaran Duran, bu verilerin yalnızca bir sektör başarısını değil, Türkiye markasının dünyada nasıl algılandığını da gösterdiğini ifade etti.

Önümüzdeki dönemde dijital platformlara uygun özgün içeriklere, ortak yapımlara, format ihracatına, küresel oyuncu, senarist ve yapım ağlarına ve stratejik coğrafyalardaki görünürlüğe daha fazla yatırım yapılması gerektiğini belirten Duran, insanlığın hikayesinin birkaç merkezin kamerasına bırakılamayacağını söyledi.

Duran, dünyaya ulaşan her hikayenin aynı zamanda Türkiye’yi anlattığını vurgulayarak sektör temsilcilerinden kültüre, aile yapısına ve Türkiye’yi var eden değerlere hassasiyet göstermelerini istedi.

Bunun hayal gücünü sınırlandırmak anlamına gelmediğinin altını çizen Duran, sektörden daha cesur ve daha özgün hikayeler beklediklerini; aynı tür ve hikayeleri sürekli tekrar etmek yerine Anadolu’nun hikaye hazinesine, tarihe, şehirlere, edebiyata ve insana yönelinmesini önemsediklerini ifade etti.