İki Türk bilim insanı buldu. Uydu görüntüleriyle tespit yapıldı
İki Türk bilim insanı,13. yüzyıldan kalma bir şiirde yer alan ipucunun izini sürerek Moğolistan'da, tüm dünyada ses getirecek kalıntılar keşfetti. Kalıntıların Bilge Kağan’ın saray şehrine ait olabileceği değerlendirilirken söz konusu keşif uygu görüntüleriyle doğrulandı.
Türk tarihinin en önemli hükümdarlarından biri olan Bilge Kağan dönemi, iki Türk bilim insanı tarafından Moğolistan’da yapılan büyük keşif ile aydınlanacak.Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç ile Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürhan Kirilen, 13. yüzyılda yaşamış Kitan asıllı bir şairin şiirindeki notu değerlendirerek tarihi yerleşimin izini sürdü. İki Türk bilim insanı, şiirdeki coğrafi ipuçlarını uydu görüntüleriyle karşılaştırdı ve Hotont çevresinde eski bir yerleşime ait olabileceğini değerlendirdikleri yapı izlerini tespit etti.
KALINTILAR BİLGE KAĞAN DÖNEMİNE AİT OLABİLİR
Kalıntıların 8. yüzyıla, yani Bilge Kağan'ın hüküm sürdüğü döneme ait olabileceği değerlendirilirken bilim insanları, söz konusu tarihi şiirdeki bilgileri inceleyerek Bilge Kağan'ın saray şehrinin bulunabileceği coğrafi bölgeyi tespit etmeye çalıştı.
UYDU GÖRÜNTÜLERİYLE TESPİT ETTİLER
Daha sonra ise, Moğolistan'ın Hotont bölgesine ait uydu görüntülerini inceleyen araştırmacılar, eski bir yerleşime işaret edebilecek yapı kalıntılarını belirledi.Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç, araştırmanın nasıl ilerlediğine ilişkin yaptığı açıklamada, "Şiirdeki nottan yola çıkıp uydu görüntülerini inceleyerek kalıntıları fark ettik. Göktürklerin tamamen konargöçer olduğuna dair değerlendirmeler bu keşifle yeniden ele alınacak. Kalıntılar karmaşık bir toplumsal yapıya işaret ediyor." ifadelerine yer verdi.Şiir
GÖKTÜRKLER TAMAMEN GÖÇEBE DEĞİL MİYDİ?
Söz konusu araştırmanın en dikkat çeken taraflarından biri ise, Göktürklerin yerleşik yaşam ve şehircilik faaliyetlerine ilişkin tartışmaları gündeme getirmesi oldu. Göktürkler de hayvancılık ve hareketli yaşam biçiminin önemli bir yere sahip olduğu bilinirken siyasi ve idari merkezlerin varlığı, konargöçer yaşamla yerleşik yapıların bir arada bulunabileceğini ortaya koyuyor.Hotont bölgesinde bulunan kalıntıların gerçekten Bilge Kağan dönemine ait bir saray şehri olduğunun kanıtlanması durumunda, Göktürklerin idari örgütlenmesi ve mimari faaliyetleri hakkında da yeni bilgilere ulaşılabilecek.
TÜRKLERDE ŞEHİRCİLİK UYGURLAR İLE BAŞLAMADI MI?
Yeni tespitler, Türklerde şehirciliğin Göktürk dönemindeki gelişimi açısından büyük bir önem taşırken Uygur Kağanlığı, yerleşik yaşamın ve kent kültürünün belirgin biçimde geliştiği Türk devletlerinden biri olarak öne çıkıyor. Bununla birlikte, Uygurlardan önceki Türk topluluklarının da çeşitli yerleşim ve idari merkezlere sahip olduğu biliniyor.Hotont'ta bulunan kalıntıların Göktürk dönemine ait olduğunun doğrulanması durumunda, Uygur döneminden önceki şehirleşme faaliyetlerine ilişkin somut kanıtlar güçlenecek.
BİLGE KAĞAN KİMDİR?
Bilge Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığı'nın en önemli hükümdarlarından biridir. 716-734 yılları arasında hükümdarlık yapan Bilge Kağan, kardeşi Kül Tigin ve devlet adamı Tonyukuk birlikte Göktürk devletinin siyasi ve askeri gücünün korunmasında büyük bir rol oynadı.Bilge Kağan'ın adı, Türk dilinin ve tarihinin en önemli yazılı kaynakları arasında bulunan Orhun Yazıtları ile günümüze ulaşırken günümüzde Moğolistan’daki Orhun Vadisi’nde bulunan Bilge Kağan Yazıtı, Bilge Kağan’ın ölümünün ardından 735 yılında dikildi.Yazıtta Türk devlet geleneği, siyasi mücadeleler, halk ile yönetici arasındaki ilişkiler ve devletin bağımsızlığının korunmasına ilişkin önemli mesajlar yer alıyor.